Czym jest audyt podatkowy i kiedy warto go przeprowadzić?

W gąszczu zmieniających się przepisów prawa podatkowego, prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z koniecznością ciągłej weryfikacji księgowości i poprawności rozliczeń z fiskusem. Dla wielu przedsiębiorców nieprawidłowości podatkowe mogą oznaczać poważne konsekwencje – od odsetek, przez sankcje, aż po kontrolę podatkową. Dlatego coraz więcej firm decyduje się na przeprowadzenie audytu podatkowego, który pozwala na wczesne wykrycie potencjalnych nieprawidłowości i skuteczne zarządzanie ryzykiem podatkowym. W niniejszym artykule wyjaśniamy, czym dokładnie jest audyt podatkowy, kiedy warto go zlecić i jak się do niego przygotować.

Co to jest audyt podatkowy?

Audyt podatkowy to niezależna i kompleksowa weryfikacja księgowości i rozliczeń podatkowych przedsiębiorstwa, przeprowadzana przez doradcę podatkowego lub wyspecjalizowaną firmę audytorską. Celem audytu jest ocena zgodności stosowanych rozliczeń z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego, identyfikacja obszarów ryzyka podatkowego oraz wskazanie ewentualnych nieprawidłowości.

Chcesz, żebym zajął się Twoją sprawą?

w.przybyla@przybylaw.pl +48 503 840 011

W wyniku przeprowadzonego audytu sporządzany jest raport z audytu, zawierający m.in. opis zidentyfikowanych nieprawidłowości, ocenę ich wpływu na zobowiązania podatkowe oraz rekomendacje dotyczące ich naprawy lub dalszego postępowania.

Kiedy warto przeprowadzić audyt podatkowy?

Przeprowadzenie audytu podatkowego warto rozważyć w wielu sytuacjach, m.in.:

• Przed kontrolą podatkową – audyt pozwala na wcześniejsze wykrycie błędów i ich korektę, zanim zauważy je urząd skarbowy.
  
• W związku z restrukturyzacją, fuzją lub sprzedażą firmy – weryfikacja księgowości i zobowiązań podatkowych daje pewność co do stanu prawno-podatkowego przedsiębiorstwa.
  
• Przed złożeniem wniosku o interpretację indywidualną – audyt może pomóc w prawidłowym sformułowaniu zapytania i określeniu istotnych zagadnień.
  
• W przypadku dynamicznego rozwoju działalności – rosnące obroty i złożoność transakcji zwiększają ryzyko podatkowe.
  
• Cyklicznie, w ramach profilaktyki – np. raz w roku jako element wewnętrznej kontroli i dobrej praktyki zarządzania podatkami.

Jak wygląda audyt podatkowy w firmie? 

Audyt podatkowy przebiega zazwyczaj w kilku etapach i obejmuje szereg czynności, zatem co dokładnie obejmuje audyt podatkowy?

• Analiza dokumentacji księgowej i podatkowej – faktury, deklaracje VAT, CIT, PIT, JPK, umowy, ewidencje.
  
• Przegląd rozliczeń za wybrany okres – najczęściej rok podatkowy lub jego fragment.
  
• Ocena poprawności stosowanych stawek i zwolnień podatkowych – np. w VAT, podatku u źródła czy podatku dochodowym.
  
• Weryfikacja klasyfikacji podatkowej kosztów i przychodów – pod kątem ich kwalifikowalności i zgodności z przepisami.
  
• Identyfikacja ryzyk podatkowych – np. błędnej stawki VAT, nieprawidłowego momentu rozpoznania przychodu, braku dokumentacji cen transferowych.
  
• Opracowanie raportu z audytu – zawierającego ustalenia, rekomendacje oraz ocenę skali potencjalnych zagrożeń.
  

W zależności od potrzeb firmy, audyt może obejmować wszystkie obszary podatkowe lub skupiać się tylko na wybranych aspektach (np. tylko VAT albo tylko CIT).

Kiedy zlecić przegląd podatkowy?

Przegląd podatkowy, będący mniej formalną wersją audytu, warto zlecać w sytuacjach, gdy:

• Firma nie była dotąd przedmiotem kontroli i chce sprawdzić swoją sytuację.
  
• W firmie zaszły zmiany kadrowe w dziale księgowości i potrzebna jest weryfikacja bieżących rozliczeń.
  
• Przedsiębiorca planuje ekspansję zagraniczną, inwestycję lub pozyskanie inwestora.
  
• Chce upewnić się, że stosowane ulgi podatkowe (np. B+R, IP BOX) są wykorzystywane prawidłowo.
  

Tego typu przegląd rozliczeń podatkowych może być wykonywany również okresowo, np. co kwartał lub co pół roku. Regularne doradztwo podatkowe pozwala nie tylko ograniczyć ryzyko, ale też zidentyfikować potencjalne oszczędności. To ważny element zarządzania finansami w każdej firmie.

Jak przygotować się do audytu fiskalnego?

Przede Wszystkim przedsiębiorca powinien skontaktować się z adwokatem/doradcą podatkowym, który specjalizuje się w audytach podatkowych, a następnie aby audyt podatkowy lub ewentualna kontrola podatkowa przebiegły sprawnie, należy zastosować niniejsze kroki:

1. Zgromadzenie dokumentacji – wszystkie faktury, umowy, deklaracje, raporty JPK, polityka rachunkowości i inne dokumenty podatkowe powinny być łatwo dostępne.
   
2. Weryfikacja księgowości – zanim audytorzy rozpoczną pracę, warto samodzielnie przeanalizować kluczowe obszary, w tym m.in. poprawność deklaracji VAT i CIT, dokumentację kosztów, amortyzację, klasyfikację przychodów.
   
3. Przygotowanie zespołu księgowego – osoby odpowiedzialne za prowadzenie księgowości powinny być gotowe do udzielenia wyjaśnień oraz współpracy z audytorem.
   
4. Zabezpieczenie danych – jeśli audyt odbywa się w formie zdalnej, należy zadbać o bezpieczny dostęp do systemu księgowego oraz dokumentów w wersji elektronicznej.

Podsumowanie

Audyt podatkowy to skuteczne narzędzie zarządzania ryzykiem podatkowym i forma zabezpieczenia przed negatywnymi konsekwencjami błędnych rozliczeń. Przeprowadzony z odpowiednią starannością i we właściwym momencie może nie tylko uchronić firmę przed kontrolą podatkową, ale również zoptymalizować jej rozliczenia i zapewnić większą pewność w działaniu. W czasach, gdy zmiany podatkowe są coraz częstsze, warto traktować audyt jako element dbałości o bezpieczeństwo i przejrzystość finansową przedsiębiorstwa.