Darowizna jest jednym z istotnych elementów wpływających na proces dziedziczenia, jednak nie zawsze wchodzi w skład masy spadkowej. O tym, kiedy darowizna nie wchodzi do masy spadkowej, decydują konkretne przepisy prawa, a przede wszystkim art. 994 § 1 Kodeksu cywilnego. Kluczowe są tutaj zasady określające, jakie darowizny nie są wliczane do spadku i w jakich okolicznościach mogą być wyłączone z podziału masy spadkowej.
Wyjątki od wliczania darowizn do masy spadkowej
Istnieje kilka sytuacji, kiedy darowizna nie podlega podziałowi w masie spadkowej. Przede wszystkim, darowizny zwyczajowe, takie jak drobne upominki wręczane na święta, urodziny, imieniny czy śluby, nie są uwzględniane przy obliczaniu masy spadkowej. Prawodawca nie przewidział w żadnej z ustaw precyzyjnej definicji “drobnej darowizny”, dlatego ocena każdej z nich zależy od okoliczności i przyjętych zwyczajów.
w.przybyla@przybylaw.pl
+48 503 840 011
Kolejnym przypadkiem, kiedy darowizna nie wchodzi do masy spadkowej, jest sytuacja, w której darowizna została dokonana na rzecz osoby nie będącej spadkobiercą lub uprawnioną do zachowku, jeśli upłynęło więcej niż 10 lat od daty jej dokonania do chwili otwarcia spadku. Oznacza to, że darowizny dokonane na rzecz osoby spoza najbliższej rodziny, np. przyjaciół, jeśli miały miejsce odpowiednio wcześniej, mogą zostać wyłączone z masy spadkowej.
Zasady dotyczące darowizn a spadki
Warto zaznaczyć, że prawo wprost określa pewne zasady dotyczące darowizn i spadków. Darowizna może być wliczana do schedy spadkowej, jeśli została dokonana w okresie, gdy spadkodawca miał już potomstwo, tj. zstępnych. W przypadku, gdy darowizna została dokonana wcześniej, nie wchodzi ona w zakres dziedziczenia.
Spadkodawca ma również możliwość podjęcia kroków, które sprawią, że jego darowizna nie zostanie zaliczona do masy spadkowej. W tym celu musi złożyć stosowne oświadczenie o zwolnieniu darowizny z obowiązku zaliczenia jej na schedę spadkową. Może to zrobić zarówno w umowie darowizny, testamencie, jak i w odrębnym oświadczeniu woli. Jakie są zasady dotyczące wyłączenia darowizny z masy spadkowej? Wspomniane wyżej oświadczenie o wyłączeniu darowizny ze schedy spadkowej, będzie najprostszym z nich
Darowizny między członkami rodziny a przepisy spadkowe
Często darowizny przekazywane są w rodzinie, co sprawia, że ich wyłączenie z masy spadkowej staje się bardziej skomplikowane. Darowizny między członkami rodziny są zwykle uwzględniane w dziedziczeniu, chyba że zostaną spełnione szczególne warunki wyłączenia. W praktyce oznacza to, że na przykład darowizna dokonana na rzecz syna lub córki może być zaliczona na poczet ich udziału w spadku.
Podatek od spadków i darowizn
Ważnym aspektem dziedziczenia i przekazywania majątku jest również ustawa o podatku od spadków i darowizn, która nakłada na spadkobierców obowiązki podatkowe. Obowiązki spadkobierców wynikające z otrzymania spadku lub darowizny zależą od stopnia pokrewieństwa oraz wartości majątku. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na sytuacje w których będzie spoczywał na nas obowiązek zapłaty podatku. Wspomniana wyżej ustawa o podatku od spadków i darowizn, przewiduje trzy grupy podatkowe które wyglądają w następujący sposób:
- Grupa I do której należą: małżonkowie, zstępni i wstępni, pasierb, zięć synowa, rodzeństwo, ojczym i macocha oraz teściowie – dla których kwota wolna od podatku wynosi 36 120 zł
- Grupa II do której należą: dzieci rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, dzieci i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków oraz małżonków innych zstępnych – dla których kwota wolna od podatku wynosi 27 090 zł
- Grupa III do której należą: wszyscy inni nie wymienieni powyżej – dla których kwota wolna od podatku wynosi 5733 zł
Aby nie zapłacić podatku wstępni i zstępni (nie cała pierwsza grupa podatkowa), występują obowiązki spadkobierców, które polegają na zgłoszeniu nabycia spadku w terminie 6 miesięcy od jego nabycia za pomocą formularza SD-ZD. Jeżeli zgłoszenie zostanie dokonane w terminie, występuje całkowite zwolnienie z podatku.
Darowizny a spadki
Warto pamiętać, że darowizna jako część dziedziczenia ma specyficzne regulacje prawne, które należy wziąć pod uwagę. Ważne jest zrozumienie czy darowizna przekazana przed śmiercią wchodzi do spadku, co zależy od wielu czynników, w tym od momentu jej przekazania oraz tego, czy była skierowana do osoby, która jest spadkobiercą. Dla wielu osób ważnym jest, jakie darowizny nie są brane pod uwagę przy dziedziczeniu, aby móc efektywnie zarządzać swoim majątkiem i zaplanować jego przekazanie zgodnie z wolą.
Podsumowanie
Podsumowując, wyłączenie darowizny z masy spadkowej jest możliwe w kilku przypadkach, ale wymaga spełnienia określonych warunków prawnych, przytoczonych powyżej. Warto mieć na uwadze przepisy dotyczące spadkobrania, aby przypadku śmierci bliskiej nam osoby, nie powstały niepożądane spory na tle dziedziczonego majątku. Przepisy spadkowe jasno określają, kiedy darowizna wchodzi w skład masy spadkowej, a kiedy można ją wyłączyć, co ma kluczowe znaczenie dla osób zarządzających majątkiem.
