Kontrola podatkowa w firmie często budzi obawy i niepokój, co wynika z potencjalnych konsekwencji finansowych oraz formalnych, jakie mogą wiązać się z jej wynikiem. Z tego powodu warto zrozumieć, czym dokładnie jest kontrola podatkowa, jakie są jej rodzaje oraz jakie prawa i obowiązki przysługują zarówno przedsiębiorcy, jak i organom podatkowym w jej trakcie.
Typy kontroli skarbowej
Prawo podatkowe przewiduje dwa rodzaje kontroli:
w.przybyla@przybylaw.pl
+48 503 840 011
- Kontrola podatkowa – unormowana przez przepisy ordynacji podatkowej. Jest to najczęściej spotykany rodzaj kontroli, mający na celu weryfikację prawidłowości rozliczeń podatkowych oraz zgodności z przepisami prawa podatkowego. Dotyczy zarówno deklaracji, jak i dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością.
- Kontrola celno-skarbowa – unormowana przez przepisy ustawy o KAS (Krajowej Administracji Skarbowej) o ordynacji podatkowej. ej zakres obejmuje nie tylko kwestie podatkowe, ale także inne obszary, takie jak cło czy akcyza. Kontrola celno-skarbowa może być bardziej kompleksowa i szczegółowa niż standardowa kontrola podatkowa.
Oba rodzaje kontroli zdecydowanie różnią się od siebie, a podstawowe różnice i to jak przebiegają różne rodzaje kontroli podatkowych przedstawione zostało w tabeli poniżej:
| Kontrola Podatkowa | Kontrola celno-skarbowa | |
| Podstawa prawna | Przepisy Ordynacji podatkowej | Ustawa o KAS (Krajowej Administracji Skarbowej) i ordynacji podatkowej |
| Organ prowadzący | Naczelnicy US lub inne organy podatkowe | Naczelnicy urzędów Celno-skarbowych |
| Zakres kontroli | Przestrzeganie przepisów podatkowych (poprawność deklaracji etc.), głównie podatki dochodowe i podatek VAT | Szerszy zakres obejmujący np.: podatek akcyzowy, cła, gry hazardowe oraz AML, ale również podatki dochodowe, jak i VAT |
| Wszczęcie | Powinna odbyć się po zawiadomieniu, jej czas trwania jest ograniczony | Może odbyć się bez zawiadomienia, czas jej trwania jest de facto niegraniczony. |
| Uprawnienia kontrolujących | Ograniczone do weryfikacji dokumentacji, przesłuchań oraz oględzin w zakresie określonym w zawiadomieniu | Rozszerzone o przeszukiwania, zajmowanie mienia itp. |
| Zakończenie | Protokół z kontroli | Wynik kontroli celno-skarbowy |
Kontrola podatkowa
Kontrola podatkowa, jest najczęściej stosowanym przez urząd skarbowy narzędziem kontroli nieprawidłowości u podatnika. Kontrola podatkowa co do zasady wszczynana jest w celu sprawdzenia przestrzegania przepisów prawa podatkowego, w zakresie poprawności składanych deklaracji oraz uiszczania podatków. Kontrola podatkowa co do zasady odbywa się po zawiadomieniu, w szczególnych przypadkach może być jednak wszczęta bez zawiadomienia, wtedy natomiast, należy dostarczyć kontrolowanemu upoważnienie do przeprowadzenia kontroli w terminie 3 dni. Kontrola może odbyć się bez zawiadomienia między innymi w przypadkach, gdy:
- Dotyczy zwrotu różnicy podatku lub zwrotu VAT
- Na żądanie organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo
- Dotyczy niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej
- Dotyczy opodatkowania przychodów z nieujawnionych źródeł
Jak już wskazano powyżej kontrola ma ograniczony czas trwania tj. w zależności od rozmiaru podatnika nie może ona trwać dłużej niż:
- 12 dni roboczych – w przypadku mikroprzedsiębiorców
- 18 dni roboczych – w przypadku małych przedsiębiorców
- 24 dni roboczych – w przypadku średnich przedsiębiorców
- 48 dni roboczych – w przypadku pozostałych przedsiębiorców.
Należy natomiast zaznaczyć, że terminy te dotyczą jedynie czynności przeprowadzanych w siedzibie podatnika. Warto zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2020 r. sygn. akt I FSK 2243/19) orzekł, że kontrola podatkowa u mikroprzedsiębiorcy nie może przekroczyć 12 dni roboczych liczonych jako kolejne dni kalendarzowe, a nie tylko dni faktycznej obecności kontrolerów w firmie. Organy podatkowe dawniej stały na stanowisku, że do limitu wlicza się tylko dni faktycznej obecności kontrolerów u podatnika, z czym nie zgodziły się sądy. Przykładowo kontrola rozpoczęła się 12 listopada i miała trwać do 29 listopada. Przedsiębiorca złożył sprzeciw 28 listopada, twierdząc, że 12-dniowy limit upłynął 27 listopada i zgodnie z powyższym przepisem oraz orzeczeniami sądów miał rację, bowiem w tym przpadku upłynęło 12 dni roboczych.
Kontrola podatkowa kończy się protokołem z kontroli, z którym podatnik może się zgodzić i dokonać korekty nieprawidłowości, wykrytych przez kontrolujących lub też przedstawić zastrzeżenia do protokołu kontroli, co poskutkuje wszczęciem postępowania podatkowego.
Co to jest kontrola celno-skarbowa
Kontrola celno-skarbowa wprowadzona została w 2017 roku wraz z ustawą o KAS. Kontrola ta prowadzona jest w sytuacjach „wyższej wagi”, np. w przypadkach postepowań dotyczących pustych faktur, czy też prania brudnych pieniędzy (wspomniany wcześniej AML). Kontrola celno-skarbowa może być prowadzona jedynie przez urzędy celno-skarbowe. W odróżnieniu od kontroli podatkowej, może się ona odbywać bez zawiadomienia we wszystkich przypadkach, a czas jej trwania jest de facto nieograniczony. Urzędnicy celno-skarbowi mają również znacznie więcej uprawnień w toku kontroli w przeciwieństwie do kontrolujących w kontroli podatkowej, ponieważ mogą oni przykładowo zajmować mienie na czas trwania kontroli.
Jak się przygotować do kontroli podatkowej?
Znajomość praw i obowiązków w trakcie kontroli podatkowej to kluczowy element ograniczający stres związany z wizytą organów skarbowych. Przedsiębiorcy powinni:
- Regularnie dbać o prawidłowość dokumentacji księgowej.
- Posiadać kopie dokumentów, które mogą być wymagane przez organy.
- Wiedzieć, jakie przepisy regulują działalność ich branży i jak interpretują je organy podatkowe.
- Konsultować się ze specjalistami tj. adwokatami, radca prawnymi i doradcami podatkowymi.
Jakie są rodzaje kontroli podatkowych – podsumowanie
Polskie prawo podatkowe przewiduje jedynie dwa rodzaje kontroli tj. Kontrola podatkowa i kontrola celno-skarbowa. Obie te formy kontroli stosowanie są w innych przypadkach, a organy je prowadzące maja różne uprawnienia. Procedury kontrolne prowadzone przez organy, często mogą odbiegać od norm, przez co istotne jest wcześniejsze przygotowanie się do kontroli, lub też ustanowienie pełnomocnika, który to dopilnuje aby kontrolujący nie przekroczyli granic ustawy. Podczas kontroli podatkowej warto skorzystać z kancelarii podatkowej, która wesprze w całej procedurze.
