Przepisy podatkowe wprowadzają obowiązek zgłoszenia darowizny, w momencie, w którym jej wartość jest wyższa niż kwota wolna od podatku przewidziana dla danej grupy podatkowej. Niezgłoszona darowizna może nieść za sobą nieprzyjemne konsekwencje dla obdarowanego. Przyjrzyjmy się zatem jakie prawo podatkowe przewiduje ryzyka, kiedy ominiemy zgłoszenie darowizny.
Zgłoszenie darowizny – kiedy jest obowiązkowe
w.przybyla@przybylaw.pl
+48 503 840 011
Ustawa o spadku i darowizn przewiduje 3 grupy podatkowe (art. 14 omawianej ustawy)
- Grupa I do której należą: małżonkowie, zstępni i wstępni, pasierb, zięć synowa, rodzeństwo, ojczym i macocha oraz teściowie – dla których kwota wolna od podatku wynosi 36 120 zł
- Grupa II do której należą: dzieci rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, dzieci i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków oraz małżonków innych zstępnych – dla których kwota wolna od podatku wynosi 27 090 zł
- Grupa III do której należą: wszyscy inni – dla których kwota wolna od podatku wynosi 5733 zł
Przytoczone powyżej grupy podatkowe oraz przypisane do nich kwoty wolne od podatku, znalazły się tutaj nie bez powodu, ponieważ podatek od darowizn, jak i również zgłoszenie darowizny wymagane jest dopiero po przekroczeniu tych kwot.
Warto również przypomnieć o tym, iż darowizna otrzymana od małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, będzie w pełni zwolniona z opodatkowania, o tyle o ile darowizna zostanie adekwatnie udokumentowana (w przypadku środków pieniężnych musi to nastąpić np. za pomocą rachunku bankowego), oraz zostanie zgłoszona.
Terminy zgłaszania darowizn do urzędu skarbowego
Przepisy podatkowe, wskazują nam termin na zgłoszenie darowizny, który wynosi 6 miesięcy od dnia jej otrzymania. Otrzymanie darowizny zgłasza się za pomocą specjalnego formularza, dostępnego na stronie urzędu skarbowego. Zgłoszenie darowizny może być również dokonane online. Formularz ten nosi nazwę SD-Z2.
Darowizna a podatek – jakie są stawki?
W przypadku podatku od spadków i darowizn, mamy do czynienia ze skalą, która jest znacznie bardziej skomplikowana niż skala podatkowa, która występuje w przypadku zasad ogólnych w podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatek od darowizn wynosi od 3% do nawet 20% w zależności od zaistniałego stanu faktycznego.
Jakie są skutki niezgłoszenia darowizny do urzędu skarbowego
Sama w sobie niezgłoszona darowizna nie spowoduje od razu nałożenia na nas żadnej kary. Kary za niezgłoszenie darowizny wystąpią dopiero w momencie, w którym organy podatkowe przeprowadzą wobec podatnika:
- Czynności sprawdzające
- Kontrolę podatkową
- Kontrolę celno-skarbową
Zatem jakie są skutki niezgłoszenia darowizny do urzędu skarbowego w przypadku wykrycia tego przez organy podatkowe? Niezgłoszona darowizna, na którą powoła się podatnik powoła się w trakcie wymienionych powyżej czynności sprawdzających, kontroli podatkowej czy też kontroli celno-skarbowej spowoduje zastosowanie wobec podatnika karnej stawki podatku w wysokości 20%.
Warto natomiast wspomnieć więcej o tym czym jest powołanie się na darowiznę w rozumieniu art 15 ust 4 ustawy, ponieważ sam w sobie przepis o tym nie stanowi. Na gruncie orzecznictwa możemy stwierdzić, że powołanie się należy rozumieć jako „[…]wszelkie działania podatnika prowadzące do ujawnienia darowizny, niezależnie od ich charakteru oraz formy, w jakiej są podejmowane” – wyrok NSA z 24 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 606/21. Przykładowo, jako powołanie się na darowiznę, można uznać działanie podatnika, który w trakcie kontroli podatkowej, zapłacił zaległy podatek od spadków i darowizn. (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2023 r. III FSK 834/22). Warto również zaznaczyć, że powołanie się na darowiznę musi pochodzić bezpośrednio od podatnika, a nie od innego podmiotu, np. darczyńcy lub świadka.
Na tym etapie warto również wskazać co podatek od darowizn uznaje za podstawę opodatkowania. Zgodnie z treścią art. 7 ust 1 ustawy o podatku od spadku i darowizn, podstawę opodatkowania stanowi czysta i rynkowa wartość (nie wliczając długów i ciężarów) nabytych praw majątkowych lub rzeczy ustalona na dzień powstania obowiązku podatkowego – czyli w chwili przeniesienia prawa własności, lub przekazania pieniędzy.
Niezgłoszona Darowizna – podsumowanie
Darowizny pomiędzy najbliższą rodziną, będą zwolnione z podatku, w przypadku zachowania określonych wymienionych wyżej warunków, z których najważniejszym jest zgłoszenie darowizny. Nawet w przypadku w którym darowiznę otrzymujemy od osoby, z II lub III grupy podatkowej, znacznie rozsądniejszym jest zgłoszenie tejże darowizny, ponieważ pomimo tego, że stawka karna, może wydawać się bardziej opłacalna (w przypadku III grupy podatkowej), to nie można zapomnieć o odsetkach, które urząd naliczy przez wszystkie lata do momentu powołania się podatnika na otrzymanie darowizny.
