Od wejścia w życie ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu tj. z dnia 17 kwietnia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1124) minęło przeszło 5 lat, a nadal wiele z aktywnych na rynku spółek prawa handlowego nie spotkała się z obowiązkami w zakresie ujawnienia w swojej strukturze beneficjenta rzeczywistego.
W przypadku spółek, które zostały wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego przed dniem wejścia w życie przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR), tj. przed 13 października 2019 r. – obowiązek zgłaszania informacji do CRBR, zgodnie z art. 195 ustawy, miał upłynąć 13 lipca 2020 r., przy czym z uwagi na występujące zakłócenia systemu, ostateczny termin zgłoszenia danych do CRBR dla spółek zarejestrowanych w KRS przed 13 października 2019 r. upłynął 17 lipca 2020 r.
w.przybyla@przybylaw.pl
+48 503 840 011
Obecnie termin na zgłoszenie beneficjenta rzeczywistego do rejestru oraz na aktualizację danych w tym zakresie wynosi odpowiednio 14 dni liczonych od dnia wpisu spółki do Krajowego Rejestru Sądowego lub od zmiany danych w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku zmian, dla których skuteczności nie jest wymagany wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, w terminie 14 dni od dnia ich dokonania (w szczególności: zmiana składu zarządu, zmiana po stronie wspólników w wyniku sprzedaży udziałów).
Na spółkę, która nie dopełniła obowiązku zgłoszenia lub aktualizacji w ustawowym terminie informacji w zakresie ujawnienia beneficjenta rzeczywistego może zostać nałożona kara w wysokości do 1.000.000,00 złotych. Niezależnie od kary nałożonej na spółkę, może zostać również ukarany sam beneficjent rzeczywisty – w większości przypadków członek zarządu danej spółki – karą w wysokości do 50.000 złotych.
Za beneficjenta rzeczywistego ustawa uznaje każdą osobę fizyczną sprawującą bezpośrednio lub pośrednio kontrolę nad klientem poprzez posiadane uprawnienia, które wynikają z okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiające wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działania podejmowane przez klienta, lub każdą osobę fizyczną, w imieniu której są nawiązywane stosunki gospodarcze lub jest przeprowadzana transakcja okazjonalna.
Do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych i ich aktualizacji są obowiązane wszystkie spółki prawa handlowego funkcjonujące w polskim porządku prawnym.
W przypadku spółek osobowych, tj. spółek jawnych, partnerskich, komandytowych oraz komandytowo-akcyjnych, beneficjentami rzeczywistymi są wszystkie osoby fizyczne będące wspólnikami takich spółek. Nie ma przy tym znaczenia określenie struktury udziału w zyskach spółki czy też udziału kapitałowego w spółce. Kluczowy z perspektywy ustawy w zakresie uznania za beneficjenta rzeczywistego spółki osobowej jest fakt posiadania kontroli lub wywierania znaczącego wpływu na spółkę.
W przypadku spółek kapitałowych (spółka z o.o., spółka akcyjna, prosta spółka akcyjna), za beneficjenta rzeczywistego (z wyłączeniem spółek publicznych) należy uznać:
- osobę fizyczną będącą udziałowcem lub akcjonariuszem, której przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji tej osoby prawnej;
- osobę fizyczną dysponującą więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym tej osoby prawnej, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu;
- osobę fizyczną sprawującą kontrolę nad osobą prawną lub osobami prawnymi, której łącznie przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji, lub łącznie dysponującą więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym tej osoby prawnej, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu;
- osobę fizyczną sprawującą kontrolę nad osobą prawną poprzez posiadanie uprawnień, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości, tj.:
- posiadającą bezpośrednio lub pośrednio większość ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym jednostki zależnej, także na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu, wykonującymi prawa głosu zgodnie z wolą jednostki dominującej, lub
- będącą udziałowcem jednostki zależnej i uprawnioną do kierowania polityką finansową i operacyjną tej jednostki zależnej w sposób samodzielny lub przez wyznaczone przez siebie osoby lub jednostki na podstawie umowy zawartej z innymi uprawnionymi do głosu, posiadającymi na podstawie statutu lub umowy spółki, łącznie z jednostką dominującą, większość ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym, lub
- będącą udziałowcem jednostki zależnej i uprawnioną do powoływania i odwoływania większości członków organów zarządzających, nadzorujących lub administrujących tej jednostki zależnej, lub
- będącą udziałowcem jednostki zależnej, której więcej niż połowę składu organów zarządzających, nadzorujących lub administrujących w poprzednim roku obrotowym, w ciągu bieżącego roku obrotowego i do czasu sporządzenia sprawozdania finansowego za bieżący rok obrotowy stanowią osoby powołane do pełnienia tych funkcji w rezultacie wykonywania przez jednostkę dominującą prawa głosu w organach tej jednostki zależnej, chyba że inna jednostka lub osoba ma w stosunku do tej jednostki zależnej prawa, o których mowa w pkt. a, c bądź e, lub
- będącą udziałowcem jednostki zależnej i uprawnioną do kierowania polityką finansową i operacyjną tej jednostki zależnej, na podstawie umowy zawartej z tą jednostką zależną albo statutu lub umowy tej jednostki zależnej; lub
- osobę fizyczną zajmującą wyższe stanowisko kierownicze w spółce (w przypadku udokumentowanego braku możliwości ustalenia lub wątpliwości co do tożsamości osób fizycznych określonych powyżej oraz w przypadku niestwierdzenia podejrzeń prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu).
